Emir Kusturica

Ailesi

24 Kasım 1954 yılında Yugoslavya'da, Bosna-Hersek'in başkenti Saraybosna'da, laik Müslüman bir ailenin tek çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Murat Kusturica, Saraybosna Enformasyon Bakanlığı'nda görevli bir gazeteci, annesi Senka Numankadić , mahkeme katibi idi. 2005 yılında babası hayatta değilken verdiği bir röportajda babasının kendisini Sırp kabul ettiğini ve ateist olduğunu söyledi.

Kariyeri

Sinema eğitimini Çekoslovakya'da Prag sinema okulunda (FAMU) tamamladı. 1973'ten başlayarak önce kısa filmler, sonra Saraybosna televizyonu için televizyon filmleri çekti. İlk filmi olan 1981 yapımı 'Dolly Bell'i Hatırlıyor musun? ' ile büyük başarı elde etti. Venedik Film Festivali'nde En İyi İlk Film Altın Aslan'ını alan bu filmden sonra Kusturica'nın neredeyse her filmi bir ödül aldı. İkinci filmi olan Babam İş Gezisinde (1985) Cannes Şenliği'nde bir Altın Palmiye ile ödüllendirildi. Üçüncü filmi, 1989 yılında çevirdiği Çingeneler Zamanı ise Kusturica'nın uluslararası ününe ün kattı ve ona Cannes Şenliği en iyi yönetmen ödülünü kazandırdı. Kusturica daha sonra, yanına değişmez görüntü yönetmeni Vilco Filac'ı ve bestecisi Goran Bregovic'i de alarak Amerika'ya gitti. Orada çektiği 'Arizona Dream / Amerikan Rüyası' (1993) , yönetmenin herhangi bir festivalden büyük ödülle dönemeyen ilk filmi olsa da, 1993 Berlin Film Festivali'nde Gümüş Ayı'yı ve Özel Jüri Ödülü'nü almayı başardı. Filmin uyandırdığı duygular, yine çoğunlukla hayranlık oldu. Bu çok özel film, çevrildiği ülke Amerika'da gösterime bile giremezken, Avrupa'da büyük ilgi gördü ve geniş bir seyirci kitlesine ulaşabildi.

1995 yapımı 'Underground / Yeraltı', Cannes Şenliği'nde bir bomba gibi patladı ve Kusturica'ya ikinci Altın Palmiye'sini kazandırdı. 1998 yapımı 'Black Cat White Cat / Kara Kedi Ak Kedi' ise aynı yıl Venedik Film Festivali'nde Gümüş Aslan'ı aldı.
Çağımızın en büyük görüntü yaratıcılarından biri, hatta kendi kuşağı içinde birincisi olan Kusturica, sinemasal görüntü denen ve artık en iyi, en etkili örneklerinin geçmişte kaldığı düşünülen bir alanda, son derece zengin ve etkileyici bir görsellik yaratarak büyük başarı kazandı. Genellikle çingenelerin yaşamını konu alan filmlerinde hiçbir oyunculuk deneyimi olmayan çingenelere önemli roller vermesiyle de ilgi çekti. Onların renkli yaşamını ve özgürlüğünü filmlerine büyük bir başarıyla, bazen traji-komik olaylarla yansıttı. 1988 yılında Columbia Üniversitesi'nde yönetmenlik dersleri vermeye başlayan Kusturica, bir süre 'Zabranjeno Pusenje' ya da diğer adıyla 'Emir Kusturica & No Smoking Orchestra' adlı grupta bas gitar çaldı. 2001 yılında çektiği 'Super 8 Stories / Süper 8 Öykü' adlı belgesel film, bu orkestrayı konu alıyordu.

Kusturica, yalnızca filmleriyle değil ilginç eylemleriyle de gündeme geldi. Ünlü yönetmen, 1993 yılında Sırbistan'ın aşırı milliyetçi lideri Vojislav Seselj'i düelloya davet etti - Belgrad'ın merkezinde, güneşin tam tepede olduğu saatte, Seselj'in seçtiği bir silahla. Seselj, Kusturica'nın bu davetini 'bir sanatçının ölümüne neden olmakla suçlanmak istemediği' mazeretini ortaya atarak duelloyu reddetti. Kusturica, 1995 yılında da Belgrad Uluslararası Film Festivali'nde Yeni Sırbistan Hakları Hareketinin lideri Nebojsa Pajkic'i yumruklayarak yere devirdi.
Film çalışmalarına halen devam eden Kusturica, 2002 yılında bitmesi planlanan 'The Nose / Burun' adlı yeni bir çingene filmi üzerinde çalıştı.
2001'de belgesel film yapmaya başladı. 1986’dan beri gitar çaldığı çingene tekno-rock grubu 'No Smoking' orkestrasının turlarında yaşadıklarını anlattığı Super 8 Stories / Süper 8 Hikayeleri ile Chicago Uluslararası Film Festivali'nde 'En İyi Belgesel Film' dalında 'Gümüş Plaket' kazandı.Life is a Miracle / Bir Mucizedir Yaşamak (2004) ise Cannes Film Festivali'nin yarışma filmleri arasında yer aldı.

Müzik

1986-1988 yılları arasında Saraybosnalı rock grubu Zabranjeno Pušenje'de bass gitar çaldı. Kusturica grupta önemli bir rol oynamamasına rağmen grubun adı Emir Kusturica & No Smoking Orchestra olarak değiştirildi. No Smoking 1999 yılında, Universal firmasından Unza Unza Time isimli bir albüm çıkardı. Kusturica albümün kliplerinden birini yönetti. Grup uluslararası turlara çıktı. Goran Bregović , Kusturica filmlerinden birkaçının müziklerini yaptı. Bunların arasında Time of the Gypsies, Arizona Dream, ve Underground da vardır.

Din ve Etnik Kökeni ile İlgili Görüşleri

23 Nisan 2005 yılında (Đ urđ evdan-Hıdırellez Bayramı) Karadağ'da Herceg Novi kenti yakınlarındaki Savina Manastırı'nda Nemanja Kusturica ismiyle Sırp Ortodoks olarak vaftiz oldu. Bundan yaklaşık 2 ay önce, 4 Mart 2005 tarihli The Guardian gazetesine verdiği demeçte, 'Benim babam ateistti ve kendini her zaman bir Sırp olarak tanımladı. Evet belki son 250 yıldır Müslümanız ama öncesinde Ortodokstuk ve daha da önemlisi biz her zaman Sırp'tık. Din bunu değiştirmez. Biz sadece Türklerden canımızı kurtarmak için Müslüman olduk' dedi. 21 Ocak 2010'da, Kurtarıcı İsa Katedrali'nde Nemanja Kusturica 'Ortodoks halklar birliğinin sıkılaştırılmasına ve Hıristiyanlık değerlerinin toplumda yerleşmesine yaptığı katkılarından dolayı' Ortodoks Halkların Birliği Vakfı'nın 2009 ödülünü aldı. Ödül Kusturica'ya Rus Ortodoks Kilisesi Patriği Kirill tarafından verildi.

Filmografisi

• С ј е ћ а ш л и с е Д о л и Б е л (Dolly Bell'i Hatırlıyor musun?), 1981
• О т а ц н а с л у ж б е н о м п у т у (Babam İş Gezisinde), 1985
• Д о м з а в е ш а њ е (Çingeneler Zamanı), 1989 
• Arizona Dream (Arizona Rüyası, 1993)
• Underground (Yeraltı), 1995
• Black Cat White Cat (Kara Kedi Ak Kedi), 1998
• Super 8 Stories (Süper 8 Öyküleri), 2001
• Life is a Miracle (Hayat bir Mucizedir), 2004
• Zavet (Bana Söz Ver), 2007