KLASİKLER
1. Alfred Hitchcock (1899-1980)
Sözü: “Oyuncuların inek olduğunu söylemedim. Benim söylediğim, oyunculara inek muamelesi yapılması gerektiği.”
Nasıl bilirsiniz?
Ürküntünün kralı. 50 yıl ve daha da fazla film boyunca Hitchcock tedirgin etti, yürekleri hoplattı ve korkuttu. Korkunç fikirlerin babasıydı. Bir yandan yeni film formatları yakalamak için sürekli denemeler yaparken, diğer yandan da ticari başarısı yüksek, eğlendirici filmlere imza attı. şöhret sahibi yönetmenlerin tanrısı olan Hitchcock’u sinemaseverler heybetli cüssesi ve iğneleyici üslubuyla hatırlayacak.
İlk filmi: The Pleasure Garden (1925)
Çıkışı: The 39 Steps (1935)
Ba?yapıtları: Notorius (1946), Vertigo (1958)
Ba?arısızlıkları: Under Capricorn (1949), Topaz (1969)
Ke?fedilmemış cevher: Shadow of a Doubt (1943)
Etkilendikleri: Fritz Lang, F.W. Murnau
Havarileri: François Truffaut, Brian De Palma, Curtis Hanson
2. Orson Welles (1915-1985)
Sözü: “İstediğiniz mutlu sonsa, bu hikayenin nerede kesildiğine bağlıdır.”
Nasıl bilirsiniz?
“Devler zor yıkılır” aksiyomunu kanıtlayan yönetmen oldu. Radyoyu ve Broadway’i fethettikten sonra Hollywood’a, her türlü yaratıcılık yetkisinin kendisine tanındığı, daha önce benzeri görülmemış bir kontratla adımını attı, ancak güvenilmez olarak ün yaptı. şışmanladıkça şışmanladı. Son yılları ucuz ?araba dadanarak ve asla gerçekle?meyecek projeler için para dilenerek geçti.
İlk filmi: Citizen Kane (1941)
Çıkışı: Citizen Kane (1941)
Ba?yapıtları: Citizen Kane (1941), Touch of Evil (1958)
Ba?arısızlığı: Mr. Arkadin (1955)
Ke?fedilmemış cevher: The Magnificent Ambersons (1942), Chimes at Midnight (1966)
Etkilendikleri: John Ford, John Ford ve John Ford
Havarileri: Peter Bogdanovich, Henry Jaglom, herkes
3. Billy Wilder (1906-)
Sözü: “Kötü bir piyes, gösterimden kalkar ve unutulur. Oysa kötü filmlerimizi gömemeyiz. Artık geçtiğini düşündüğünüz bir anda kızınız TV’de izler ve şöyle der: Benim babam bir aptal.”
Nasıl bilirsiniz?
Hollywood’un en büyük kara komedi yönetmeni. 1930’larda Almanya’dan ayrıldıktan sonra ABD’de senaristlik yapmaya başladı. Önce Charles Brackett ile, daha sonra I.A.L. Diamond ile yazarlık ortaklığına giren yönetmenin 40’lı ve 50’li yıllardaki en unutulmaz yapıtları, kara mizahtan romantik komediye kayar. Filmlerinin en göze çarpan özelliği, dikkat çekici ve vecizelerle örülü diyaloglarıdır.
İlk filmi: Bad Blood (1934)
Çıkışı: The Major and the Minor (1942)
Ba?yapıtları: Double Indemnity (1944), Sunset Boulevard (1950)
Ba?arısızlıkları: Fedora (1978), Buddy Buddy (1981)
Ke?fedilmemış cevher: One, Two, Three (1961), Avanti! (1972)
Etkilendiği: Ernst Lubitsch
Havarileri: James L. Brooks, Cameron Crowe, Cristopher Scott Cherot
4. Ingmar Bergman (1918-)
Sözü: “Temel bakış açım, temel bir bakış açısına sahip olmamak. Fazlasıyla dogmatik biri olarak, hayat görüşüm giderek dağıldı. Artık hayat görüşüm yok.”
Nasıl bilirsiniz?
Filmleri hep belli bir eksenin etrafında dönen saplantılı ve münzevi bir yönetmen. İnanç ve dine dair sorular, delilik ve almış olduğu terbiye, her filminde kendini gösterdi. Kadınları en iyi anlayan yönetmen olarak da ün yaptı.
İlk filmi: Crisis (1946)
Çıkışı: The Seventh Seal (1956)
Ba?yapıtları: Cries and Whispers (1972), Fanny and Alexander (1983)
Ba?arısızlığı: The Touch (1971)
Ke?fedilmemış cevher: The Magician (1958), Shame (1968)
Etkilendikleri: Alf Sjoberg, Andrei Tarkovsky
Havarileri: Woody Allen, Martin Scorsese, Sven Nykvist
5. Federico Fellini (1920-1993)
Sözü: “ışim, dünyayla aramdaki tek ilışki.”
Nasıl bilirsiniz?
İtalya’nın en ünlü ve muhtemelen en büyük yönetmeni. Yeni gerçekçiliğin doruk noktasında olduğu sırada kariyerine başlayan yönetmen çok geçmeden, vahşı ve rüya gibi bir görsellikle otobiyografik etmenleri biraraya getirerek fazlasıyla özgün bir stil gelıştirdi. Sinema tarihinin en unutulmaz sahnelerinin bir çoğu ya ona aittir, ya da “Fellinivari” olarak anılır.
İlk filmi: Variety Lights (1950)
Çıkışı: I Vitelloni (1953)
Ba?yapıtları: La Strada (1954), 8 ½ (1963)
Ba?arısızlığı: Fellini’s Casanova
Ke?fedilmemış cevher: Juliet of the Spirits (1965), City of Women (1981)
Etkilendikleri: Giulietta Masina, Roberto Rossellini
Havarileri: Lina Wertmüller, Woody Allen, Terry Gilliam, Roberto Benigni
ÇAĞDA?LAR
1. Martin Scorsese (1942-)
Sözü: “Filmlerimin ana temasını düşündüğüm zaman, farkedilmeye çabalayan bir yabancı olduğunu görüyorum. Ve farkediyorum ki, bütün hayatım boyunca bir yabancı oldum. Pek çok arkadaşım, çevremde yığınla insan var, ama ben hala yabancıyım.”
Nasıl bilirsiniz?
Amerika’nın arka sokaklarının auteur’ü. Scorsese The Band’den (The Last Waltz) Dalai Lama’ya (Kundun) kadar uzanan çok yönlü bir yönetmen olsa da, şehirr Amerikası’nın sosyopat, cinsel baskı altındaki ant-kahramanlarını anlattığı filmleri, en etkileyici ve tesirli yapıtlarıdır.
İlk filmi: Who’s That Knocking at my Door? (1968)
Çıkışı: Mean Streets (1973)
Ba?yapıtları: Taxi Driver (1976), Raging Bull (1980), Goodfellas (1990)
Ba?arısızlığı: New York, New York (1977)
Ke?fedilmemış cevher: Alice Doesn’t Live Here Anymore (1974), The King of Comedy (1982)
Etkilendikleri: Nicholas Ray, Michael Powell
Havarileri: Paul Schrader, Abel Ferrara, Quentin Tarantino
2. Stanley Kubrick (1928-1999)
Sözü: “Yazarların, ressamların ya da yönetmenlerin ışlevinin, söyleyecek bir?eyleri olması olduğunu düşünmüyorum. Hissettikleri bir?ey var. Ve bir sanat formunu seviyorlar - kelimeleri, boya kokusunu, fotoğraf karelerini ya da oyuncularla çalışmayı. Hiçbir sanat dehasının didaktik bir amaçla hareket ettiğine inanmıyorum, öyle olduğunu zannetse dahi..”
Nasıl bilirsiniz?
Amansız bir mükemmeliyetçi. Kubrick oyuncularına çok defa aynı sahneyi düzinelerce kez baştan aldırmıştır. Dr. Strangelove’dan sonra geçen 35 yılda yalnızca altı film yaptı. İnzivaya çekilmış bir dahi ve insanlardan nefret eden bir müstehzi olduğu söylendi. Son filmi Eyes Wide Shut’u tamamlar tamamlamaz, ancak izleyemeden öldü.
İlk filmi: Fear and Desire (1953)
Çıkışı: Paths of Glory (1957)
Ba?yapıtları: Dr. Strangelove (1964), 2001: A Space Odyssey (1968)
Ba?arısızlıkları: Lolita (1962), Eyes Wide Shut (1999)
Ke?fedilmemış cevher: The Killing (1956), Barry Lyndon (1975)
Etkilendikleri: Max Ophuls
Havarileri: George Lucas, Steven Spielberg
3. Woody Allen (1935-)
Sözü: “Hayat korkunç ve berbat olarak ikiye ayrılır.”
Nasıl bilirsiniz?
Korkak New Yorklular’ın sonuncusu. İlk çektiği farslarından son dönem komedilerine ve dramalarına kadar, üst düzey Manhattanlılar’ın zaaflarını, tuhaflıklarını ve endışelerini irdeledi ve Amerika’nın en başarılı yönetmenleri arasına girdi.
İlk filmi: Take the Money and Run (1969)
Çıkışı: Annie Hall (1977)
Ba?yapıtları: Manhattan (1979), Crimes and Misdemeanors (1989)
Ba?arısızlıkları: September (1988), Shadows and Fog (1992)
Ke?fedilmemış cevher: Stardust Memories (1980)
Etkilendikleri: Charles Chaplin, Ingmar Bergman
Havarileri: Rob Reiner, Nora Ephron
4. Robert Altman (1925-)
Sözü: “Bir gün bir film yaparsam ve insanlar yarıda bırakıp çıkarlarsa, bir daha film çekebileceğimi sanmıyorum. Filmlerimi hiçbir ?eyle değışemem. Pretty Woman gibi ortalama, kolay izlenir filmleri sevmiyorum. Bazıları ışlerimi beğeniyor, en azından birkaç kışi var. Ama kimseyi bulamadığımda geri çekilirim.”
Nasıl bilirsiniz?
Bağımsız bir “tutunamayan.” Artistik kontrol ısrarı, Hollywood stüdyolarının politikalarına ve önceliklerine saygı duymayışı ve doğaçlama diyalogları tercih etmesi, Altman’a oyuncu zümresinin büyük saygısını kazandırdı. Başka hiçbir yönetmenin filminde böylesi bir ünlü geçidine rastlanmaz; The Player’da boy gösteren şöhret sayısı 60’ın üzerindeydi.
İlk filmi: The Delinquents (1957)
Çıkışı: M*A*S*H (1970)
Ba?yapıtları: Nashville (1975), The Player (1992)
Ba?arısızlıkları: Popeye (1980), Pret-a-Porter (1994)
Ke?fedilmemış cevher: The Long Goodbye (1973), Tanner’88 (1988)
Etkilendikleri: Howard Hawks, Billy Wilder
Havarileri: Alan Rudolph, Paul Thomas Anderson
5. Francis Ford Coppola (1939-)
Sözü: “Bana kalırsa bir filmin ya da herhangi bir sanat eserinin en zor yanı ?u: Yaptığınız ışin ruhu var mı? Eğer bunun üstesinden geldiyseniz, diğer sorunları da kolaylıkla halledersiniz.”
Nasıl bilirsiniz?
“Baba”nın babası! İlk okullu yönetmenlerden olan Coppola, kariyerine Roger Corman’ın B-sınıfı filmler yapan şirketinde başladı, ardından küçük bütçeli ve bağımsız filmlere yöneldi. Ne var ki Coppola’yı Coppola yapan, büyük ve destansı yapımlar oldu. Mali zorunluluklar tarafından kısıtlandıysa da 70’li yıllarda çektiği büyük eserler, onu büyük yönetmenler arenasından indirmedi.
İlk filmi: Dementia 13 (1963)
Çıkışı: The Godfather (1972)
Ba?yapıtları: The Godfather II (1974), The Conversation (1974)
Ba?arısızlıkları: Finian’s Rainbow (1968), One From The Heart (1982)
Ke?fedilmemış cevher: The Rain People (1969), Rumble Fish (1983)
Etkilendikleri: Roger Corman, Akira Kurosawa
Havarileri: George Lucas, Carroll Ballard
(Çeviren: Gökçe Altuğ)
Kaynak: NTV
|
