Van'daki Kırgızlar Berlin'de

11.2.2006
Ben Hopkins (sağda), Van'daki Kırgızların ilginç öyküsünden Afganistan'da çektiği bir belgesel sırasında haberdar olmuş.


İngiliz yönetmen Ben Hopkins'in Berlin Film Festivali'nde gösterilen filmi 'Ölü Bir Koyundan Yararlanmanın 37 Yolu', Van'ın Erciş ilçesine bağlı Ulupamir Köyü'ndeki Kırgızları anlatıyor Önceki gün başlayan 56. Uluslararası Berlin Film Festivali'ne 18 bin profesyonel sinemacı ve 3 bin 800 gazeteci katılıyor. Dünyanın en önemli festivallerinden biri kabul edilen Berlin'in programında bu yıl Türkiye'den film yer almıyor. Kanımca bunun en önemli nedenlerinden biri son yıllarda ülkemizde üretilen filmlerin genellikle ya 1 milyon ya da 10 bin izleyiciye hitap etmeleri ve Türkiye'de sadece birkaç yönetmenin 'festival filmi' çekiyor olması. Futbol takımlarımız Avrupa kupalarından elenince, nasıl kadrosunda Türk futbolcuların yer aldığı yabancı takımlarla ilgileniyorsak, Berlin'de de yurtdışında yaşayan Türk yönetmenlerin çektikleri filmlere ya da doğrudan veya dolaylı olarak Türkiye'yi konu alan filmlere yöneliyoruz. Forum bölümünde yer alan, İngiliz yönetmen Ben Hopkins'in '37 Uses for a Dead Sheep' (Ölü Bir Koyundan Yararlanmanın 37 Yolu) adlı filmi, Van'ın Erciş ilçesinin Ulupamir Köyünde yaşayan Kırgızları anlatıyor.1998 yılında tanıştığım ve Gezici Festival'de 'Simon Magus' ve 'Thomas Katz'ın Dokuz Yaşamı' adlı filmlerini gösterdiğimiz Ben Hopkins, birçok kez ülkemize konuk olmuştu. Kırgızların zorlu yolculuğu Afganistan'da 'Footprints' adlı belgeselini çekerken varlıklarından haberdar olduğu Kırgızların Türkiye'de son bulan çok ilginç bir öyküsü var.19. yüzyılın sonunda, Ruslar ve İngilizler tarafından, Rus İmparatorluğu ile İngilizlerin idaresi altındaki Hindistan arasında bir tampon bölge olarak kurulan Afganistan, Kırgızların ülkesini Rus, Çin ve Afgan Pamir'i olarak üçe ayırdı. Komünizme her zaman karşı çıkan Kırgızlar önce Çin'e sığındılar, Çin'de Mao'nun iktidara gelmesiyle tekrar Afgan Pamir'ine geri dönmek zorunda kaldılar.1978'de Sovyetler'in Afganistan'ı işgal etmesiyle de bütün kabile 30 bin baş hayvan ile dağları aşarak Pakistan'a kaçtı. Sıcak iklime dayanamayan çok sayıda Kırgız ölünce, liderleri Hacı Rahman Kul birçok ülkeye mektup yazarak sığınma hakkı istedi. Dört yıl sonra aynı hafta içinde hem Alaska'dan hem de Türkiye'den olumlu yanıt aldılar. Türk kökenli olan, Türkçeye yakın bir dil konuşan Müslüman Kırgızlar Türkiye'yi tercih ettiler ve 1982'de uçaklarla Türkiye'ye getirilerek Van'ın Erciş ilçesine yerleştirildiler. Ben Hopkins Kırgızlar hakkında bir belgesel çekmeye karar verdikten sonra,2003 ve 2004 yıllarında birlikte iki kez Van'a giderek Ulupamir köyüne konuk olduk. Amacımız, hem mekân araştırması yapmak, hem de -Ben filmde Kırgızların kendi öykülerini canlandırmalarını istediği için- onların güvenini kazanmaktı.1982'de 1300 kişiyle kurulan köyün nüfusu,2004 yılında 2 bine ulaşmıştı. Kırgızlar eğitime büyük önem veriyordu; köydeki okulda 450 öğrenci eğitim görmekteydi. Ben, filmde geriye dönüşlerle Kırgızların, Ruslara savaşlarını, yaşadıkları büyük göçü, Türkiye'ye gelmelerini, ülkeye uyum sağlamalarını ve belki de en önemlisi kendi kültürlerini koruma çabalarını anlatmayı planlıyordu. Senaryo, İngilizler ve Türklerden oluşan bir film ekibinin köye gelerek Kırgızların desteğiyle tarihte geçen olayları yeniden canlandırmaya çalışmasını da içeriyordu. 2005 sonbaharında çekilen filmde Rus askerlerini Van Devlet Tiyatrosu oyuncuları canlandırdı. Kırgızlar ise hem kendilerini hem de atalarını oynadılar. Hayvancılıkta son derece usta olan Kırgızlar, bir koyundan yararlanmanın 37 farklı yolunu bilmelerine karşın yetişen yeni nesil eğitimi önemseyerek büyük kentlere gitmeyi tercih ediyor. Mesela İstanbul'da internet kafe açmayı düşünen genç bir Kırgıza göre Ulupamir Köyü 30 yıl içinde tamamen terk edilecek. Tarihi bir belgesel, bir kabilenin etnografik betimlenmesi, kişi ve küreselleşme arasındaki çatışmanın yansıması ve film çekmek üzerine bir film olarak tanımlayabileceğimiz 'Ölü Bir Koyundan Yararlanmanın 37 Yolu', Van'da yaşayan ama varlıklarından pek haberdar olmadığımız Kırgızları anlatan ilginç bir yapıt.



Kaynak: Radikal

En Son Haberler


>> >> Van'daki Kırgızlar Berlin'de

Haberler


Vizyondaki Filmler