Varolmanın dayanılmaz ağırlığı

28.2.2000
Varolmanın dayanılmaz ağırlığı

2000 yılının Oscar adayları ülkemizde, göreceli olarak geç de olsa, vizyona girmeye başladı. Bunlardan biri de tiyatro kökenli İngiliz yönetmen Sam Mendes’in ilk yönetmenlik denemesi 'American Beauty'. Sam Mendes ismi tanıdık geliyorsa, yönetmenin Broadway’de Nicole Kidman’ın üstün performansıyla büyük sükse yapan 'Blue Room' isimli tiyatro oyununun da yönetmeni olduğunu hatırlatalım yeri gelmışken...Bir ilk film için çok ama çok büyük bir başarı olan Oscar ödülü adaylığına sahip filmin öyküsü, 'fazlasıyla' tipik bir Amerikalı ailenin kısa bir zaman diliminde başına gelenler. Kevin Spacey’in canlandırdığı Lester Burnham,14 yıldır bir magazin dergisinde çalışmakta, karısı ve kızından ailesi ile ya? amakta ve gün be gün orta ya? krizine yakla? maktadır. Emlakçılık yapan karısı Carolyn, ona olan ilgisini kaybetmıştir. Sorunlu kızı ise ondan tiksinmektedir. Bu monoton ve sıradan ya? antıdan bunalan Lester 'değışecek' ve bu ailenin hali finalde bir trajediye varacaktır...Film boyunca arz-ı endam eyleyen tüm karakterler tipik pragmatik Amerikan ya? am tarzının örnekleri oldukları gibi aynı zamanda birer karikatür. Reagen sonrası neo-sağcı asker emeklisinden, zengin ve züppe kızlara, koca baskısından keçileri kaçıran anneden hırs ve kariyer için sahte imajlara bürünen tiplere kadar her türlü 'Amerikan'ı bulmak mümkün. Tabii normal ve sıradan bir hayat süren insanlar arasında birden bire kendinde değışim arzusu ve umursamaz bir ya? antı isteği bulan Lester bu tiplerin arasında en marjinal tip gibi dursa da aslında en mantıklı seçimi yapan kışi durumuna düşüyor. Özellikle özenle çekilmış finalde bunu anlamamak imkansız. Her ne kadar durdurulamaz arzuları ve sapkın istekleri alışılmadık ve itici olsa da birey olmanın gereklerini ve varolmanın getirdiklerini anlayan o oluyor. Tabii kızının kaçtığı kom? u çocuğu Ricky’i saymazsak...Ricky’nin akıl hastanesinde yatmış olması ve uyu? turucu kullanıyor olması fikirlerinin Lester’la paralellik göstermesi hem bu iki tip anormalle? tiriyor hem de birbirine yakınla? tırıyor. Ancak sonuçta hiçte beklendiği gibi olmuyor: Evet bir trajedi ya? anıyor sonuçta ama mutlu olan ölü Lester ve evdinden kovulan Ricky oluyor. Bir tiyatro yönetmeninin elinden çıktığı bariz oyuncu yönetimi bir harika: Spacey ve Benning gerçekten çok iyi bir ış çıkarıyorlar ve bence akademinin bu performansları görmemezlikten gelmesi büyük haksızlık olacak. Mendes çoğu tiyatro kökenli yönetmenin aksine bir oyunu kameraya çekmektense gerçek bir film çekmeyi tercih etmış ve elde ettiği sonuç bir tiyatro oyunu kadar gerçek bir sinema filmi kadar da etkileyici ve görkemli olmu? . Varolu? çu temellere oturmu? bu güzel ve akılcı senaryonun ışlenışi, Ricky’nin kamerasından verilen bazı diyaloglar aslında gerçekten güzel bulu? lar. Bir ilk filmden çok daha fazlasını ifade eden bu film gerçekten hem mükemmel bir seyirlik hem de varlığı ve birey olmayı sorgulayan harika bir sorgulama aracı: Satre’ın bu filmde en seveceği? ey herhalde rüzgara kapılıp uçu? an ve hiçbir? eyi önemsemeyen küçük, beyaz torba olurdu desem herhalde ustanın kemikleri sızlamaz...

Yazıda adı geçen kişilerle ilgili bilgi için tıklayın:

Vizyondakiler