Luis Buñuel

Luis Buñuel

Luis Buñuel
Müzik, Senarist, Yönetmen

Doğum Tarihi: 22.2.1900

Ölüm Tarihi: 29.6.1983

Doğum Yeri: Calanda, İspanya

Luis Buñuel Portolés (d. 22 Şubat 1900, Calanda, İspanya, ö. 29 Haziran 1983, Meksika) sürrealist İspanyol yönetmen ve senarist. Otoriteler tarafından sinema tarihinin en etkili yönetmenlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Hayatı

1900'de İspanya'nın Aragón eyaletine bağlı Calanda'da doğdu. Madrid Üniversitesi'ne girmeden önce Zaragoza'da bulunan Colegio del Salvador'da oldukça ağır bir cizvit eğitimi aldı. Madrid Üniversitesi'nde doğal bilimler ve ziraat okurken daha sonra mühendislik, en sonunda da psikoloji bölümüne geçti. Burada Salvador Dali ve Federico Garcia Lorca ile tanıştı. Sinema eğitimi almak için avangard deneyimlerin boy gösterdiği 1920'lerin Paris'ine gitti. 'Mauprat' filminde Jean Epstein'ın, 'La Sirène des Tropiques' filminde ise Mario Nalpas'ın asistanlığını yaptı. 1929'da Salvador Dali ile birlikte içinde bir kadının gözbebeklerinin bir ustura ile kesildiği ünlü sahneyi barındıran gerçeküstücü bir klasik olan Bir Endülüs Köpeği adlı filmi gerçekleştirdi.

1930'da Marquis de Sade'ın Sodom'un 120 Günü adlı eserinden izler taşıyan Altın Çağ'ı çekti. Filme Salvador Dali ile birlikte başlamayı planlamıştı ancak yaşanan anlaşmazlık nedeniyle yalnız çekmek durumunda kaldı. Katolizmi hedef aldığı söylenen film, büyük skandala yol açtı ve gösterimi yasaklandı. Film üzerindeki yasak ancak 1980 yılında ortadan kalktı.


Bu filmi çekmesinden iki yıl sonra Las Hurdes bölgesindeki yoksulluğu gözler önüne seren bir belgesel olan Ekmeksiz Toprak filmini çekti. 1936'da iç savaşın başlamasına yakın, değişen politik iklimi anlatan bir belgesel olan España 1936 (İspanya 1936) filminin senaryosuna katkıda bulundu ve yapımcılığını üstlendi.

1939'da iç savaş sırasında ABD'ye gitti ve çeşitli belgeseller çekti. 1947'de Meksika'ya geçti ve burada Meksikalı kenar mahalle çocuklarının yaşamını anlattığı unutulmaz filmi olan Los Olvidados'u çekti. Bu film ona Cannes Film Şenliği'nde en iyi yönetmen ödülünü kazandırdı. 1955'e kadar uluslararası düzeyde dikkat çekip beğeni toplayacağı 14 film çekti. 1955'te Fransa'ya döndü ve onu sinema sanatının merkezine yerleştirecek olan üç ortak yapıma imza attı. 1961'de İspanyol hükümeti tarafından Viridiana'yı çekmesi için İspanya'ya davet edildi. Film, içinde barındırdığı kilise karşıtı öğeler nedeniyle İspanya'da büyük tepkilere yol açtı ve ülkede gösterimi yasaklandı. Geri kalan hayatını İspanya dışında geçirdi. 1954 senesinde kendine has Robinson Crouse'u çekti. 1951 yılında 'Susanna' adlı filmi çekti ve bu film çok tutulmadı. 1953 de 'El' adlı tanınmış filmi çekmiştir. 1956 yılında güzel oyuncu Simone Signoret'in başrolü oynadığı La Mort ce Jardin'i çekti. 1959 senesinde Francisco Rabal'ın başrolü oynadığı dram filmi Nazarin'i çekti. 1962 senesinde gizemli ve dram filmi olan esrarengiz El Angel Exterminador'u çekti ve bu filmi de ses getirdi. 1964 senesinde Le Journal D' Une Femme De Chambre'yi çekti. 1967'de ise birçok ödül kazandığı ve tüm dünyada ses getiren güzel oyuncu Catherine Denevue ile Bella De Jour'u çekmiştir. 1970 senesinde ise 'Tristana' adlı filmi çekti ve bu film de çok ses getirdi. İspanya iç savaş dönemi kölelik üzerine yapılmış bir filmdir. Başrolleri Fernando Rey ve güzel yıldız Catherine Denevue paylaşmıştır. Bu filmden sonra 1972 senesinde 'Burjuvazinin Çekiciliği' adlı filmde , burjuva kesimin bir türlü yemek yiyemediklerini anlatmıştır. Bu filmde de yine vazgeçmediği oyuncu Fernando Rey oynamaktadır. 1977 yılında 'Arzunun O Belirsiz Nesnesi' adlı filmi çekerek sinemayı bıraktı. Fernando Rey yine başrolü oynamıştır. 1983'te Mexico City'de öldü.

Hayatını anlatan otobiyografik kitabı 'Mon Dernier Soupir', Son Nefesim (ISBN 975-53345-7-8) ismiyle ülkemizde de yayımlandı.
Gerçeküstücülük

Buñuel'in filmleri gerçeküstücülük açısından en önemli ve ünlü filmlerdir. İlk filmi olan ve senaryosunu Salvador Dali ile birlikte yazdığı Un Chien Andalouda; ve ikinci filmi olan L'Age d'Ôrda katışıksız bir gerçeküstücü biçimde dinî ve resmî otoritelere göndermelerde bulundu ve büyük eleştirilere maruz kaldı.
Filmleri
Yönetmen
Orijinal Adı   Diğer Adları   Yıl   Ülke   Dil   Süre   Notlar
Un Chien Andalou   Bir Endülüs Köpeği   1929   Fransa   Fransızca   16 dak.   Buñuel ve Salvador Dali yazdı.
L'Âge d'or   Altın Çağ   1930   Fransa   Fransızca   60 dak.   Buñuel and Salvador Dali yazdı.
Las Hurdes: Tierra Sin Pan   Ekmeksiz Toprak - Land Without Bread   1933   İspanya   Fransızca   30 dak.   Belgesel /mockumentary
Gran Casino   Magnificent Casino   1947   Meksika   İspanyolca   92 dak.  
Centinela, alerta!   Guard! Alert   1937   İspanya   İspanyolca   80 dak.  
El Gran Calavera   The Great Madcap   1949   Meksika   İspanyolca   92 dak.  
Los Olvidados   Unutulmuşlar   1950   Meksika   İspanyolca   85 dak.   Cannes Film Festivali - En İyi Yönetmen
Mexico Akademi Ödülleri - Golden Ariel + Silver Ariel
Susana   The Devil and the Flesh   1951   Meksika   İspanyolca   86 dak.   Cannes Film Festivali - En İyi Öncü Film
La hija del engaño   The Daughter of Deceit   1951   Meksika   İspanyolca   78 dak.  
Subida al cielo   Ascent to Heaven (Mexican Bus Ride)   1952   Meksika   İspanyolca   85 dak.  
Una mujer sin amor   A Woman Without Love   1952   Meksika   İspanyolca   85 dak.  
El Bruto   The Brute   1953   Meksika   İspanyolca   81 dak.  
Él   This Strange Passion / Torments   1953   Meksika   İspanyolca   92 dak.  
La ilusión viaja en tranvía   Illusion Travels by Streetcar   1954   Meksika   İspanyolca   82 dak.  
Abismos de pasión / Cumbres Borrascosas   Wuthering Heights   1954   Meksika   İspanyolca   91 dak.  
Robinson Crusoe     1954   Meksika   İngilizce   90 dak.   Academy Awards, Mexico - Golden Ariel ve Silver Ariel
Ensayo de un crimen   Archibaldo de la Cruz'un Suçlu Yaşamı   1955   Meksika   İspanyolca   89 dak.  
El río y la muerte   The River and the Death   1955   Meksika   İspanyolca   91 dak.  
Cela s'appelle l'aurore   That is the Dawn   1956   İtalya - Fransa   Fransızca   102 dak.  
La mort en ce jardin   Death in the Garden   1956   Fransa - Meksika   Fransızca   104 dak.  
Nazarín     1959   Meksika   İspanyolca   94 dak.   Cannes Film Festivali - Jüri Özel Ödülü
Bodil, Avrupa Dışı En İyi Film
La fièvre monte à El Pao   Fever Rises in El Pao / Republic of Sin   1959   Fransa - Meksika   Fransızca   109 dak.  
The Young One   La Joven   1960   Meksika, ABD   İngilizce   96 dak.   Cannes Film Festivali - Özel Mansiyon
Viridiana     1961   Meksika - İspanya   İspanyolca   90 dak.   Cannes Film Festivali - Altın Palmiye
El Ángel Exterminador   Yokedici Melek   1962   Meksika   İspanyolca   95 dak.   Bodil - En İyi Avrupa Dışı Film
Le journal d'une femme de chambre   Oda Hizmetçisinin Günlüğü   1964   Fransa - İtalya   Fransızca   98 dak.  
Simón del desierto   Çöllerin Simon'u   1965   Meksiko   İspanyolca   45 dak.   Venedik Film Festivali - FIPRESCI Ödülü + Özel Jüri Ödülü
Belle de jour   Gündüz Güzeli   1967   Fransa - İtalya   Fransızca   101 dak.   Venedik Film Festivali - Altın Aslan + Pasinetti Ödülü
Bodil - En İyi Amerika Dışı Film
La Voie Lactée   Samanyolu   1969   Fransa - İtalya   Fransızca   105 dak.   Berlin Uluslararası Film Festivali - FIPRESCI Ödülü + Onur Mansiyonu + Interfilm Ödülü
Tristana     1970   Fransa - İtalya - İspanya   İspanyolca   105 dak.  
Le charme discret de la bourgeoisie   Burjuvazinin Gizli Çekiciliği   1972   Fransa - İtalya - İspanya   Fransızca   102 dak.   Oscar - En İyi Yabancı Film
BAFTA - En İyi Senaryo
Fransa Sinema Eleştirmenleri Sendikası - En İyi Film
NSFC Ödülü - En İyi Yönetmen
Le fantôme de la liberté   Özgürlük Hayaleti   1974   Fransa - İtalya   Fransızca   104 dak.   İtalyan Ulusal Sinema Gazetecileri Sendikası - Gümüş Kurdele - En İyi Yönetmen
Cet obscur objet du désir   Arzunun O Belirsiz Nesnesi   1977   Fransa - İspanya   Fransızca   105 dak.   NSFC - En İyi Yönetmen
NBR - En İyi Yönetmen
Senarist

  1936 España 1936 / Madrid 1936
  1936 ¡Centinela, alerta!
  1936 ¿Quién me quiere a mí? / Who Loves Me?
  1950 Susana / The Devil and the Flesh
  1950 Los Olvidados / Unutulmuşlar
  1950 Si usted no puede, yo sí
  1951 Una Mujer sin amor / A Woman Without Love
  1952 El Bruto / The Brute
  1952 Él /This Strange Passion
  1952 Subida al cielo / Mexican Bus Ride
  1953 La Ilusión viaja en tranvía / Illusion Travels by Streetcar
  1954 Abismos de pasión / Wuthering Heights
  1954 El Río y la muerte / Nehir ve Ölüm
  1954 Las Aventuras de Robinson Crusoe / Robinson Cruseo
  1955 Cela s'appelle l'aurore
  1955 Ensayo de un crimen / The Criminal Life of Archibaldo de la Cruz
  1956 La Mort en ce jardin / Death in the Garden

   

  1958 Nazarín
  1959 La Fièvre monte à El Pao / Günah Cumhuriyeti
  1960 La Joven / White Trash-The Young One
  1961 Viridiana
  1962 El Ángel exterminador / Mahvedici Melek
  1964 Le Journal d'une femme de chambre / Bir Hizmetçinin Günlüğü
  1965 Simón del desierto / Çöllerin Simon'u
  1967 Belle de jour / Gündüz Güzeli
  1969 La Voie lactée / Samanyolu
  1970 Tristana
  1972 Le Charme discret de la bourgeoisie/ Burjuvazinin Gizli Çekiciliği
  1972 Le Moine / The Monk
  1972 Una Historia decente
  1974 Le Fantôme de la liberté / Özgürlük Hayaleti
  1977 Cet obscur objet du désir / Arzunun O Belirsiz Nesnesi

Bunuel'in otobiyografisi Son Nefesim


Yapımcı

  1929 Un chien andalou / Bir Endülüs Köpeği
  1932 Las Hurdes / Ekmeksiz Toprak
  1935 La Hija de Juan Simón, La / Juan Simon's Daughter
  1936 ¿Quién me quiere a mí? / Who Loves Me?
  1936 ¡Centinela, alerta!
  1936 España 1936 / Madrid 1936
  1970 Tristana


Ödüller

  1950 Susana Cannes Film Festivali - En İyi Öncü Film
  1951 Los Olvidados / Unutulmuşlar Mexico Akademi Ödülleri - Golden Ariel + Silver Ariel (En İyi Yönetmen + En İyi Orijinal Hikaye + En İyi Senaryo)
  1951 Los Olvidados / Unutulmuşlar Cannes Film Festivali - En İyi Yönetmen
  1956 Las Aventuras de Robinson Crusoe / Robinson Crusoe Academy Awards, Mexico - Golden Ariel+Silver Ariel (En İyi Yönetmen + En İyi Senaryo))
  1959 Nazarin Cannes Film Festivali - Jüri Özel Ödülü
  1960 La Joven Cannes Film Festivali - Özel Mansiyon
  1961 Viridiana Cannes Film Festivali - Altın Palmiye
  1961 Nazarín - Bodil - En İyi Avrupa-Dışı Film
  1963 El Ángel Exterminador / Mahvedici Melek Bodil - En İyi Avrupa-Dışı Film
  1965 Simón del Desierto Venedik Film Festivali - FIPRESCI Ödülü + Özel Jüri Ödülü
  1967 Belle de Jour Venedik Film Festival - Altın Aslan, Pasinetti Ödülü
  1968 Belle de Jour Bodil - En İyi Amerika-Dışı Film
  1968 Belle de Jour Fransa Sinema Eleştirmenleri Sendikası - Eleştiri Ödülü - En İyi Film
  1969 La Voie Lactée Berlin Uluslararası Film Festivali - FIPRESCI Ödülü + Onor Mansiyonu + Interfilm Ödülü
  1972 Le Charme Discret de la Bourgeoisie / Burjuvazinin Gizli Çekiciliği Amerikan Akadaemi Ödülleri (Oscar), En İyi Yabancı Film
  1973 Le Charme Discret de la Bourgeoisie / Burjuvazinin Gizli Çekiciliği Fransa Sinema Eleştirmenleri Sendikası - Eleştiri Ödülü, En İyi Film
  1973 Le Charme Discret de la Bourgeoisie / Burjuvazinin Gizli Çekiciliği NSFC Ödülü - En İyi Yönetmen
  1974 Le Charme Discret de la Bourgeoisie / Burjuvazinin Gizli Çekiciliği BAFTA Film Ödülü - En İyi Senaryo
  1975 Le Fantôme de la Liberté İtalyan Ulusal Sinema Gazetecileri Sendikası - Gümüş Kurdele - En İyi Yönetmen (Yabancı Film)
  1977 Cet Obscur Objet du Désir / Arzunun O Belirsiz Nesnesi NBR - En İyi Yönetmen
  1978 Cet Obscur Objet du Désir / Arzunun O Belirsiz Nesnesi NSFC - En İyi Yönetmen
  1982 Venice Film Festival - Kariyer Ödülü - Altın Aslan

Görev Aldığı Yapımlar

Luis Buñuel Fotoğrafları

Luis Buñuel Haberleri